Βιβλίο: «Greeks in the Far Orient» Αναστασίου Μ. Τάμη

Κυκλοφόρησε από τον Εκδοτικό Οίκο Βάνια της Θεσσαλονίκης το βιβλίο του Καθηγητή Αναστασίου Μ. Τάμη με τίτλο Greeks in the Far Orient (2011) με 698 σελίδες και 420 ανέκδοτες και σπάνιες φωτογραφίες από την ελληνική μετανάστευση και εποίκιση στις χώρες της Ανατολής.

Ο διάσημος Βυζαντινολόγος και Ισλαμολόγος καθηγητής Σπύρος Βρυώνης στον πρόλογο του βιβλίου αναφέρει:

Πρωταρχικός σκοπός αυτού του βιβλίου είναι να αφηγηθεί και να αναλύσει την ιστορία του εποικισμού των Ελλήνων και Κυπρίων στις χώρες της Άπω Ανατολής την Κίνα, Ιαπωνία, Κορέα και τις Φιλιππίνες από το 1875 μέχρι και σήμερα. Ο συγγραφέας διασαφηνίζει ότι έχει ως στόχο του να τεκμηριώσει και να κατηγοριοποιήσει τη μεταναστευτική κινητικότητα των εποίκων μέσα στο πλαίσιο τριών τύπων μεταναστεύσεων τις οποίες καθορίζει ως εξής: (α) Μεταναστευτικοί εποικισμοί (1878-1945) Ελλήνων και Κυπρίων, που έχουν ως αιτία τους τις οικονομικές δυσκολίες αλλά και τους εθνικούς και θρησκευτικούς διωγμούς που υπέστησαν στα Βαλκάνια και στην Τουρκία και αργότερα τους σταλινικούς διωγμούς κατά των εθνικών μειονοτήτων στη Σοβιετική Ένωση. (β) Μεταβατικοί επικοισμοί (1945-1985), οι οποίοι δεν αποτελούνταν μόνον από μεταναστεύσεις από την Ελλάδα και την Κύπρο αλλά επίσης και από Έλληνες ναυτικούς του επιιβλητικότατου ελληνικού εμπορικού στόλου αλλά και τους Έλληνες εποίκους της Κίνας, οι οποίοι απελάθηκαν από τη νικηφόρα κομμουνιστική κυβέρνηση μετά το 1949 και οι οποίοι μετεγκαταστάθηκαν στην Ιαπωνία, Αυστραλία και τις ΗΠΑ. Η αμερικανική στρατιωτική νίκη και η καταστροφή της ιαπωνικής οικονομίας προσέφεραν δυνατότητες σε Έλληνες εμπόρους στην Ιαπωνία, όπου συνδέθηκαν με Ελληνο-αμερικανούς στρατιωτικούς, αξιωματικούς και στρατιώτες, που αποτελούσαν μέρος των δυνάμεων κατοχής της Ιαπωνίας, και (γ) Μετεπιβιβαζόμενοι (και συχνά εφήμεροι) εποικισμοί (1986-2010) επαγγελματιών, διοικητικών στελεχών και τεχνολόγων μεγάλων πολυεθνικών εταιρειών και αντιπροσώπων οικονομικών και πολιτικών οίκων της παγκοσμιοποίησης, έτοιμων να αναλάβουν δράση του επαγγέλματος και της ειδικότητάς τους.

Στην αναλυτική τρισχιδή αφήγησή του, η τριπλή διαίρεση των τριών αυτών διαφορετικών μεταναστεύσεων, επιτρέπει στον Τάμη να παρουσιάσει μία κατάλληλα σκελετώδη δομή, που ικανοποιεί τις απαιτήσεις τόσο της αφήγησης όσο και της ανάλυσης. Συγκεκριμένα το περιεχόμενο στο σύνολό του διαβάζεται άνετα και καταβάλλεται η δέουσα προσοχή  στις απαιτήσεις ενός εμβριθούς ακαδημαϊκού πονήματος. Επιπλέον επιτρέπει στον αναγνώστη να επιστρατεύσει την αφηρημένη διάσταση των δυνάμεων τόσο στις σχέσεις των χωρών υποδοχής όσο και στον πολιτισμό τους με αυτόν των μεταναστών. Και τελικά πέρα και πάνω από αυτές τις διαστάσεις, ο Τάμης εισαγάγει πληθώρα προσώπων και οικογενειών αναδεικνύοντας τη συμβολή και τις αποτυχίες τους, στη ζωή των ελληνικών και κυπριακών «κοινοτήτων» των φαινομενικά αυτών «εξοτικών» χωρών και του πολιτιστικού τους απότοκου….»

Τα περιεχόμενα του βιβλίου έχουν αναλυθεί ως εξής:

ΠΡΟΛΟΓΟΣ       από τον Σπύρο Βρυώνη

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΡΩΤΟ      Η ΕΞΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ  ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΙΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ        ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΕΠΟΙΚΙΣΜΟΣ ΣΤΗ ΜΕΤΑ-ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ ΚΙΝΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΕΤΑΡΤΟ   ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΑΝΑΚΑΛΥΠΤΟΥΝ ΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΠΕΜΠΤΟ  ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΚΤΟ        ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΣΥΓΚΡΟΤΗΣΗ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΒΔΟΜΟ   ΜΟΡΦΩΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΣΧΕΣΕΙΣ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΟΓΔΟΟ      ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΡΕΑ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΕΝΑΤΟ      ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΤΙΣ ΦΙΛΙΠΠΙΝΕΣ

ΕΠΙΛΟΓΟΣ        από τον Σπύρο Βρυώνη

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

ΕΥΡΕΤΗΡΙΟ

Η μελέτη που καταγράφεται στη μονογραφία αυτή αναφέρεται στη μετανάστευση και εποίκιση περίπου 40.000 Ελλήνων και Κυπρίων στις χώρες της Άπω Ανατολής, συμπεριλαμβανομένων των Ινδιών, Βεγγάλης, Κίνας, Κορέας, Ιαπωνίας και Φιλιππίνων και στις μυθώδεις περιπλανήσεις τους από το 1875 μέχρι και τις μέρες μας. Γενική αναφορά γίνεται επίσης σε σποραδικές ελληνικές εποικίσεις στην αχανή περιοχή του Ειρηνικού και της Νοτιο-ανατολικής Ασίας.  Η έρευνα εστιάζεται σε τρεις ετερογενείς ελληνικές εποικίσεις στην περιοχή: (α) τη μεταναστευτική εποίκιση, αναφερόμενη σε εποίκους από την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και εκτοπισμένους εξορίστους και πολιτικούς πρόσφυγες από την ευρύτερη περιοχή της Βαλκανικής και της πρώην Σοβιετικής επικράτειας (1875-1945), (β) την ενδιάμεση κοινωνικο-πολιτική και ναυτιλιακή εποίκιση, η οποία περιλαμβάνει φιλοπερίεργους εμπόρους, εκπατρισμένους και εξορίστους από την Κίνα και τη Μαντσουρία προς την Ιαπωνία και άλλες χώρες καθώς και Έλληνες και Κυπρίους ναυτικούς (1945-1985) και (γ) τη φερέοικη εποίκιση, που περιλαμβάνει εφήμερους και διαρκώς μετακινούμενους εποίκους από την Ελλάδα και την Κύπρο, κυρίως επιστήμονες και τεχνοκράτες, υψηλόβαθμα στελέχη επιχειρήσεων και αντιπροσώπους πολυεθνικών εταιρειών και επιχειρήσεων (1986-2010).

Η καταγραφή και ανάδειξη της ελληνικής μετανάστευσης και εποίκισης στην Άπω Αντολή παραμένει ασήμαντη. Ο Patrick Lafcadio Hearn περιγράφει γλαφυρότατα τον εξωτικό τρόπο ζωής των Ιαπώνων και προβαίνει σε κάποιες γενικές αναφορές σε θέματα που είναι ελληνικά, ενώ ελάχιστες εκδόσεις που εμφανίστηκαν στη δεκαετία του 1920 (Σταυρινός, 1926), αναφέρεται στη ζωή των Κινέζων χωρίς ιδιαίτερη μνεία στους Έλληνες εποίκους της. Υπάρχουν επίσης ελάχιστες δημοσιογραφικές αναφορές στις κοινωνικο-πολιτιστικές και οικονομικές δραστηριότητες των Ελλήνων στην Άπω Ανατολή (βλέπε βιβλιογραφία).  Αντίθετα, εμφανίζονται συχνά πολλές περιστασιακές, πρόχειρα καταγραμμένες και συχνά συναισθηματικές και  μελοδραματικές αφηγήσεις σε διάφορα περιοδικά και στο διαδύκτιο σε μια προσπάθεια να εξιδανικεύσουν μία εξωτική και μυστικοπαθή Ανατολή.

Σκοπός της μελέτης αυτής ήταν να διερευνήσει και να εκδώσει το αρχειακό υλικό [τας αποκειμένας γραφάς] και τα έγγραφα [μνήμαι] αλλά και το χρονικό της ελληνικής εποικιστικής εμπειρίας στην Άπω Αντολή επιχειρώντας να απαντήσει στην ερώτηση «πώς και γιατί τα γεγονότα εξελίχτηκαν ως εξής;». Ο απώτερος σκοπός της μελέτης ήταν να ερευνήσει επίσης τις διάφορες φάσεις τις ελληνικής και κυπριακής εποίκισης και παρουσίας στην Άπω Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης και της εγκατάστασης, της κοινωνικο-οικονομικής συγκρότησης και κινητικότητας, των μορφωτικών και δια-εθνικών σχέσεων, σχολιάζοντας τη συμβολή και την ενσωμάτωσή τους στις χώρες εγκατάστασης και εξετάζοντας τις παραμέτρους και τα χαρακτηριστικά που οδήγησαν στην εδραίωση και συμπολίτευσή τους στις τοπικές κοινωνίες υποδοχής. Στόχος της έρευνας υπήρξε επίσης να αναδείξει τα πρόσωπα και τα γεγονότα που διαμόρφωσαν την ελληνική παρουσία στις χώρες αυτές του εξωτικού μυστικισμού και της ανατολικής απομόνωσης και να φέρει στο φως ό,τι επηρέασε τις κοινωνίες τους.

Η έρευνα διήρκησε περισσότερο από πέντε χρόνια (2005-2010) και κάλυψε δώδεκα χώρες. Ο συγγραφέας και η ερευνητική του ομάδα, που αποτελούνταν από βοηθούς ερευνητές και πληροφορητές, εντόπισαν, ταξινόμησαν, τεκμηρίωσαν και ανέλυσαν χιλιάδες έγγραφα και συγκέντρωσαν περισσότερες από 2.000 φωτογραφίες (1890-2010). Οργάνωσαν στις χώρες υποδοχής περισσότερες από 400 συνεντεύξεις σημαινουσών προσωπικοτήτων, πρωτοπόρων εποίκων και των επιγόνων τους, συγκεντρώνοντας ένα σώμα σχεδόν 3.000 σελίδων προφορικής ιστορίας. Εντόπισαν και μελέτησαν ένα ευρύ φάσμα ερευνητικού υλικού από προσωπικά και κρατικά αρχεία, εκατοντάδες προξενικά και διπλωματικά έγγραφα, ημερολόγια, βιβλία και περιοδικά, και ειδήσεις και άρθρα πρακτορείων ειδήσεων και εφημερίδων που εκδόθηκαν στην Ιαπωνία, Κίνα, Φιλιππίνες και Ινδίες (1890-2010). Η διαδικασία εντόπισης του πρωτογενούς υλικού υπήρξε βραδεία, επίπονη και δυσκολοπρόσιτη και σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και προβληματική.

Εκατοντάδες υπήρξαν οι πληροφορητές, οι οποίοι απέδωσαν στις συνεντεύξεις τους τη δική τους εμπειρία στις χώρες της Άπω Ανατολής, προσθέτοντας στη γνώση, αφηγούμενοι το προσωπικό οδοιπορικό τους, περιγράφοντας με τους περιορισμούς της προφορικής ιστορίας τα γεγονότα που έζησαν, εκφωνώντας τα βιώματά τους με τον δέοντα συναισθηματισμό  και την ιδιαιτερότητα της ερμηνείας τους. Οι πληροφορητές, από τους οποίους ζητήθηκε να περιγράψουν ενδελεχώς τα βιώματα της μετανάστευσης και εγκατάστασης, επιλέχτηκαν με βάση τον τύπο κια τη διάρκεια της εποίκισης, τα ενδιαφέροντα και τις ενασχολήσεις τους αλλά και μεταβλητές που σχετίζονταν με το γένος και την κοινωνικο-οικονομική τους συγκρότηση. Πολλοί από αυτούς έφεραν μαζί τους τις εμπειρίες από την εποίκιση σε περισσότερες από δύο διαφορετικές χώρες, άλλους διέκρινε η συνεχής κινητικότητα στις χώρες της Ανατολής, οι περισσότεροι όμως αφού έζησαν για χρόνια στην ανατολική Ασία, τελικά επαναπατρίστηκαν ή μετανάστευσαν μόνιμα στις μεταναστευτικές αγγλόφωνες χώρες των ΗΠΑ, Αυστραλίας και Καναδά και στις ισπανόφωνες της Λατινικής Αμερικής. Πολλοί από αυτούς ήσαν απόγονοι πρωτοπόρων εποίκων, αρκετοί ήσαν τέκνα επιφανών Ελλήνων της Κίνας και της Ιαπωνίας, ορισμένοι ήσαν επίγονοι διαπρεπών προσωπικοτήτων, Ιαπώνων, Κινέζων, Κορεατών και Φιλιππινέζων, απότοκα μεικτών γάμων, των οποίων η τεράστια συμβολή τούς ανέδειξε σε ιδάλματα και εθνικούς ήρωες στις χώρες τους, όπως η Ειρήνη (Έμη) Fukuzawa από την Kamakura, θυγατέρα του  Shintaro Fukuzawa και της Ακριβής Ασημακοπούλου, της οποίας ο παππούς, Yukichi Fukuzawa, ίδρυσε το διασημότερο ιδιωτικό Πανεπιστήμιο της Ιαπωνίας, το Keio University [KeioGijukuDaigaku] και αναγνωρίστηκε ως εθνική φυσιογνωμία της Ιαπωνίας, καθώς και ο Μίλτων Αδαμόπουλος [Adamson], του οποίου ο πατέρας και οι δύο θείοι του ίδρυσαν το επιφανέστερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο των Φιλιππίνων το Adamson University στη Μανίλα. Ως πληροφορητές της έρευνας αυτής χρησιμοποιήθηκαν επίσης, μεταξύ άλλων, και ναυτικοί, οι οποίοι εγκατέλειψαν τα πλοία τους για να νυμφευτούν ντόπιες γυναίκες και να εγκατασταθούν μόνιμα σε λιμάνια της Ιαπωνίας και της Κορέας, ανοίγοντας δικά τους μαγειριά και εστιατόρια και μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις. Επίσης, έμποροι μεταξιού, πορσελάνης, καπνού και αλκοόλης με τεράστια πείρα στη βόρεια Κίνα, Μαντσουρία και Ιαπωνία, οι οποίοι ίδρυσαν επιχειρήσεις εισαγωγών και εξαγωγών, διοικητές ναυτιλιακών εταιρειών, εφοπλιστές, στελέχη επιχειρήσεων, επιστήμονες και τεχνίτες που γεννήθηκαν στις χώρες υποδοχής, καθώς και τα παιδιά τους.

Η ταξινόμηση και τεκμηρίωση  των εγγράφων, που σχετίζονται με την παρουσία των Ελλήνων στην Άπω Ανατολή και αφορούν κοινωνικο-οικονομικά, εμπορικά και πολιτιστικά θέματα, υλοποιήθηκε χρησιμοποιώντας μεγάλο αριθμό πρωτογενών πηγών, ήτοι ιδιωτικά και κυβερνητικά αρχεία, μουσεία, ιστορικές εταιρείες, κοιμητήρια και βιβλιοθήκες. Η έρευνα κάλυψε επίσης τα προσωπικά αρχεία προσωπικοτήτων, συμπεριλαμβανομένων και διάσημων οικογενειών όπως των οικογενειών Fukuzawa, Adamson, Δουκάκη, Κανελλάκη, Μεταξά, Γιαννουλάτου, Παραδείση και Θεοφάνη. Η ενδελεχής έρευνα των κρατικών αρχείων και άλλων δημόσιων οργανισμών επεκτάθηκε μεταξύ άλλων στα Διπλωματικά Αρχεία και στη Βιβλιοθήκη του ιαπωνικού ΥΠΕΞ, στα Αρχεία της Βουλής [Diet] της Ιαπωνίας, στα Αρχεία του ΥΠΕΞ των ΗΠΑ που σχετίζονται με της Εσωτερικές Υποθέσεις της Ιαπωνίας στην περίοδο 1910-1929, στα αρχεία της Ιστορίας της Πόλεως Yokohama, στα αρχεία του Κοιμητηρίου Ξένων Υπηκόων της Yokohama, στα αρχεία του Κοιμητηρίου Yamate, στα Εθνικά Αρχεία της Ιαπωνίας, στα αρχεία των διαφόρων Εταιρειών και Συλλόγων, όπως αυτές του Πατρικίου Λευκάδιου Hearn, της βιβλιοθήκης της Βιομηχανίας Sumitomo, της εφημερίδας Asahi, στα αρχεία και τις εκδόσεις της Aegean Society of Japan, στα αρχεία και στα προξενικά έγγραφα του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ. Επίσης συστηματική έρευνα ακολούθησε στα αρχεία της Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ιαπωνίας, στα αρχεία του Πανεπιστημίου Adamson στη Μανίλα, στα κρατικά Αρχεία των Φιλιππίνων αλλά και στα αρχεία κορεατικών και φιλιππινέζικων εφημερίδων. Σημαντική πηγή πληροφόρησης υπήρξαν και τα ελληνικά διπλωματικά και προξενικά έγγραφα αλλά και οι μαρτυρίες και τα προσωπικά αρχεία σημαντικών Ορθοδόξων ιεραρχών.

 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΕ ΤΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ ΣΑΣ ΣΤΟ ΙΑΠΩΝΙΚΟ ΚΟΙΝΟ

GreeceJapan
scroll to top