Σημάδια πάνω στο χαρτί

Greecejapan_Shodo

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

«Τέσσερις θησαυροί» –το συμπαγές μελάνι, το πινέλο, το χαρτί και η πέτρα στην οποία το μελάνι τρίβεται και ανακατεύεται με νερό για να δημιουργηθεί το μαύρο ζουμί που θα χρησιμοποιηθεί για τη γραφή- και «οκτώ αρχές της αιωνιότητας» –η «παράξενη πέτρα» (怪石), το «τραπέζι από νεφρίτη» (玉案), η «σιδερένια κολώνα» (鐵柱), η «δαγκάνα του καβουριού» (蟹爪), το «δόντι της τίγρης» (虎牙), το «κέρατο του ρινόκερου» (犀角), το «ράμφισμα του πουλιού» (鳥啄) και η «χρυσή λεπίδα» (金刀)∙ οι Κινέζοι ήταν ιδιαίτερα ευφάνταστοι όταν έβαζαν τις βάσεις για τη γραφή ιδεογραμμάτων με μελάνι πριν από δεκαοκτώ αιώνες. Και όπως συνέβη πολλές φορές στην ιαπωνική ιστορία, όλα τα παραπάνω μεταφέρθηκαν σχεδόν αυτούσια στην Ιαπωνία μαζί με τα ίδια τα ιδεογράμματα –που ακόμα και σήμερα αποκαλούνται «κάντζι» (漢字), δηλαδή «κινεζικά γράμματα»- για να δημιουργηθεί αυτό που λέγεται «σόντο» (書道), ο «δρόμος του πινέλου» ή «ιαπωνική καλλιγραφία».

Οι περισσότεροι σημερινοί Ιάπωνες δεν ξέρουν καλλιγραφία –μαθαίνουν τις βάσεις της στο δημοτικό όμως στο γυμνάσιο η προτεραιότητα μεταφέρεται στο απάνθρωπο και παράλογο σύστημα εισαγωγής στο πανεπιστήμιο και η καλλιγραφία υποβιβάζεται σε μια επιλεκτική δραστηριότητα όπως η μουσική ή κάποια σπορ (μεταξύ των οποίων, και σε πείσμα των ρομαντικών ξένων, οι πολεμικές τέχνες). Αν επαν-ανακαλυφθεί, για τους περισσότερους αυτό θα συμβεί πολλά χρόνια μετά, όταν θα πλησιάζει η σύνταξη, θα συνειδητοποιήσουν ότι χρειάζονται κάτι για να γεμίσουν το χρόνο τους και θα στραφούν, ίσως, στον κλασσικό τους πολιτισμό∙ ως τότε, θα παραμείνει ένα πολύ ειδικό χόμπι συνήθως ατόμων που θεωρούνται «εκκεντρικά». Και όχι αδικαιολόγητα αφού η εμπλοκή με το σόντο περιλαμβάνει χιλιάδες ώρες επανάληψης των βασικών οκτώ γραμμών που αποτελούν το ιδεόγραμμα «永» («αιωνιότητα»), αμέτρητα φύλλα χαρτί και εκμάθηση άπειρων πληροφοριών σχετικά με τα πινέλα, το χαρτί, το μελάνι και τα κινεζικά κλασσικά κείμενα.

Αυτό δε σημαίνει ότι η γνώση καλλιγραφίας δεν εκτιμάται από την πλειονότητα του κόσμου. Όπως και στη Δύση, η δυνατότητα να γράφει κανείς καλά, αυτό που στα αγγλικά αποκαλείται «penmanship» και στα ιαπωνικά «σούτζι» (習字) εξακολουθεί να θεωρείται στην Ιαπωνία χαρακτηριστικό του «μπούντζιν» (文人), του καλλιεργημένου και μορφωμένου ανθρώπου. Ακόμα και αν αυτός που γράφει δεν έχει περάσει στην κορυφαία φάση του σόντο, εκεί όπου η γραφή μετατρέπεται σε ζωγραφική, οι φόρμες σπάνε και ο καλλιγράφος μεταμορφώνεται σε καλλιτέχνη που δε γράφει απλώς τα ιδεογράμματα αλλά αποδίδει το νόημά τους με πινελιές συχνά ακατάληπτες ακόμα και στους ίδιους του Ιάπωνες, η ισορροπία, η ροή και η ακρίβεια είναι ορατά σε όλους και σχολιάζονται πάντα ευμενώς και με θαυμασμό. Πιθανότατα επειδή οι Ιάπωνες αντιλαμβάνονται περισσότερο από κάθε άλλον πόση προσπάθεια έχει καταβάλλει ο καλλιγράφος για να τηρήσει τα κάτα της γραφής –και πόσο εύκολο είναι ένα κείμενο των χιλίων ιδεογραμμάτων να χαλάσει από μια λάθος τελευταία πινελιά.

ENGLISH

Η αναδημοσίευση του περιεχομένου του GreeceJapan.com (φωτογραφιών, κειμένου, γραφικών) δεν επιτρέπεται χωρίς την εκ των προτέρων έγγραφη άδεια του GreeceJapan.com

Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έχει συνεργαστεί με πλειάδα εφημερίδων, περιοδικών (τόσο του γενικού όσο και του ειδικού τύπου) και εκδοτικών οίκων και με ειδίκευση στο Ίντερνετ, τις πολεμικές τέχνες και την Ιαπωνία όπου και ζει τα τελευταία χρόνια. Από το 2012 μέχρι το 2016 έγραφε την εβδομαδιαία στήλη στο GreeceJapan.com "Γράμματα από έναν αιωρούμενο κόσμο" και το 2020 κυκλοφόρησε το ομότιτλο βιβλίο του. Περισσότερα στη συνέντευξη που είχε δώσει στο GreeceJapan.com.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

ΡΟΗ ΑΡΘΡΩΝ

Σαν σήμερα στις 27 Ιουνίου 1850 γεννήθηκε στη Λευκάδα ο Λευκάδιος Χερν

Σαν σήμερα, στις 27 Ιουνίου του 1850 γεννήθηκε στη Λευκάδα ο Λευκάδιος Χερν. Το συγγραφικό έργο του αποτελεί μία...

ΛΕΥΚΑΔΑ: Υποδοχή της αντιπροσωπείας του αδελφοποιημένου με τη Λευκάδα Δήμου Σιντζούκου

Γύρω στις 1.00 το μεσημέρι της Πέμπτης 23 Ιουνίου 2022 έγινε δεκτή με κάθε επισημότητα, περνώντας το κόκκινο χαλί...

Σόγκι, μάνγκα και καπάκια υπονόμων

Όπως είχαμε γράψει χθες, η περιοχή Σεταγκάγια στο Τόκιο θεωρείται η βάση του σόγκι, του ιαπωνικού σκακιού. Εκεί βρίσκεται...

23/6 Αθήνα: «Άμα-Σαν», το ντοκιμαντέρ για τις θρυλικές «γυναίκες της θάλασσας» (τρέιλερ)

Το ντοκιμαντέρ Άμα-Σαν της Κλαούντια Βαρεχάο με θέμα τις θρυλικές δύτριες Άμα, τις «γυναίκες της θάλασσας», θα προβληθεί την...

Ινούι-Πλατανιώτη: Mετάλλια και στο ελεύθερο σόλο του Παγκοσμίου Πρωταθλήματος

Τα μετάλλια της Γιούκικο Ινούι και Ευαγγελίας Πλατανιώτη στο 19ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Καλλιτεχνικής Κολύμβησης διπλασιάστηκαν το απόγευμα της Τετάρτης...

H Φωτογραφία της Ημέρας: Σόγκι, προσευχή και καλή τύχη

Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά: Σόγκι είναι το ιαπωνικό σκάκι. Η περιοχή Σεταγκάγια στο Τόκιο θεωρείται η...

Ελλάδα-Ιαπωνία στο 19ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Υδατοσφαίρισης

Oι Εθνικές ομάδες Ανδρών Ελλάδας και Ιαπωνίας θα βρεθούν αντιμέτωπες στο δεύτερο αγώνα τους στο 19ο Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Υδατοσφαίρισης...

Ιαπωνικό Φεστιβάλ, το Σαββατοκύριακο 25-26 Ιουνίου 2022

Μετά την πρώτη διοργάνωση που πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2018 με τη συμμετοχή 5.000 επισκεπτών, το Ιαπωνικό Φεστιβάλ επιστρέφει...
spot_img
ΓΡΑΜΜΑΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΟ ΚΟΣΜΟspot_img
TΟ 1o ANIME RADIO ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑspot_img