Ο ήχος του ανέμου

Greecejapan_Furin

Κείμενο-φωτογραφία:
Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

Εμφανίζονται μόλις περάσει η περίοδος των βροχών -η τυπική καθώς, και σε πείσμα των ιαπωνικών κλισέ, η περίοδος των βροχών στην Ιαπωνία κρατάει 365 μέρες- για να καλωσορίσουν και να συνοδέψουν το καλοκαίρι που έρχεται και συχνά πρώτα τα ακούς και μετά τα βλέπεις, αφού έχουν μέγεθος όσο ένα μικρό αναποδογυρισμένο κυπελάκι και είναι φτιαγμένα από λεπτό γυαλί συχνά αόρατο στο μάτι του περαστικού. Η ονομασία τους είναι «φουρίν» (風鈴), δηλαδή «καμπανάκια του ανέμου» και είναι απολύτως περιγραφική καθώς κάνουν αυτό ακριβώς: παράγουν ήχο από ένα μικρό σήμαντρο στην άκρη του οποίου κρέμεται ένα στενόμακρο χαρτί, το «τανζάκου» (短冊) το οποίο πηγαινοέρχεται με την κίνηση του ανέμου.

Αν και στη σύγχρονή τους μορφή εμφανίστηκαν για πρώτη φορά στην περίοδο του Έντο, όταν οι ιάπωνες έμαθαν από τους πορτογάλους την κατασκευή του γυαλιού, και απέκτησαν τόσο μεγάλη δημοτικότητα στις πόλεις που όταν ερχόταν το καλοκαίρι τα πουλούσαν στους δρόμους οι γυρολόγοι, η ιστορία τους είναι πολύ παλιά και ξεκινάει από τότε που οι περισσότεροι ιάπωνες ήταν αγρότες και που τα χρησιμοποιούσαν, φτιαγμένα τότε από μπαμπού ή ξύλο σαν ηχητικά σκιάχτρα για τα πουλιά και τα ζώα∙ μια άλλη εκδοχή μπλέκει κάπου στη συζήτηση και ένα είδος κινεζικής μαντείας το οποίο, στη διαδρομή ως την Ιαπωνία χάθηκε αφήνοντας πίσω του μόνο τον ήχο και το αντικείμενο που τον παράγει. Ίσως και να είναι κι έτσι όμως προσωπικά βρίσκω την αγροτική προέλευση πιο πιθανή: ζώντας κοντά σε μια φύση τόσο άγρια, μαθαίνεις να ενδιαφέρεσαι ακόμα και για την παραμικρή αλλαγή στον άνεμο καθώς η ανακουφιστική αύρα του καλοκαιριού μπορεί να γίνει ο φονικός τυφώνας που θα φέρει λιμό και καταστροφή.

Από ανεμοδείκτες και σκιάχτρα, τα φουρίν μετατράπηκαν χάρη στον ήχο τους σε άμυνα απέναντι στο μεταφυσικό κακό και με την ονομασία «φουτάκου» (風鐸) μετακόμισαν, μπρούτζινα πια, από τα χωράφια στις γωνίες των στεγών των βουδιστικών ναών. Με τα χρόνια, τη θέση του μπρούτζου πήρε το γυαλί και το σίδερο, το μέγεθός τους έγινε αρκετά μικρό ώστε να μπορεί να κρεμαστεί σε κάθε σπίτι, συνδέθηκαν με τα κρεμαστά φυτά «τσουρισινόμπου» (釣りしのぶ) και η κατασκευή τους μετατράπηκε σε τέχνη καθώς μια ανωμαλία στο γυαλί ή ένας κακός υπολογισμός στο μήκος του τανσάκου θα καταστρέψει τον ήχο, ενώ ένα κακογραμμένο ποίημα χαϊκού επάνω στο ίδιο το τανσάκου θα καταστρέψει την αισθητική όλου του φουρίν. Και όσο και αν ο μεταπολεμικός τρόπος ζωής και η αστική ανάπτυξη τα έχουν μετατρέψει –για κάποιους- σε ενόχληση, το ιαπωνικό καλοκαίρι δε θα ήταν το ίδιο χωρίς τον οξύ ήχο τους και χωρίς τη δροσιά που, πραγματικά ή συναισθητικά, διακηρύσσει.

ENGLISH

 

    scroll to top