Κάτι καινούριο

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης

Είναι μια από τις μόνιμες ειδήσεις κάθε φορά που η Apple βγάζει καινούριο μοντέλο iPhone ή iPad: μια εβδομάδα με δέκα μέρες πριν την κυκλοφορία της καινούριας συσκευής, στα πεζοδρόμια μπροστά από τα καταστήματά της στη Σιμπούγια και στην Γκίνζα αρχίζουν να κατασκηνώνουν μερικές δεκάδες άνθρωποι που ευελπιστούν ότι θα είναι οι πρώτοι που θα την αγοράσουν. Και παρότι οι εικόνες των τεράστιων ουρών από fanboys/girls έξω από Apple stores την πρώτη ημέρα της πώλησης δεν είναι προνόμιο της Ιαπωνίας, η εβδομαδιαία –και παραπάνω- αναμονή, αψηφώντας ακόμα και τον τυφώνα (όπως έγινε φέτος) είναι κάτι που προσωπικά δεν έχω δει πουθενά αλλού. Και δικαιολογεί απόλυτα τον αυτό-χαρακτηρισμό των Ιαπώνων σαν «αταρασίι-μόνο-ζούκι» (新しい物好き), δηλαδή «αυτοί που τους αρέσουν τα καινούρια πράγματα».

Σε πρώτη ανάγνωση ακούγεται σαν κάτι πολύ συνηθισμένο –σε ποιον δεν αρέσουν τα καινούρια πράγματα; Όμως το αταρασίι-μόνο-ζούκι σημαίνει κάτι πέρα από αυτό: πρόκειται για μια επιθυμία σε βαθμό εμμονής (ναι, ξέρω ότι έχω χρησιμοποιήσει τη λέξη αρκετές φορές –οι Ιάπωνες έχουν αρκετές!) για κάτι επειδή είναι καινούριο, συχνά παραβλέποντας τις όποιες άλλες του αρετές ή ωφέλειες. Και το «κάτι» δεν είναι κατ’ ανάγκη υλικό –μπορεί να είναι μια λέξη, μια τάση, μια ιδέα ή οτιδήποτε άλλο που εμφανίζεται στο αντιληπτικό ραντάρ τους κάνοντας αρκετό θόρυβο ώστε να τους κινήσει την προσοχή. Το ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι η «νεοφιλία» αυτή επεκτείνεται σχεδόν στα πάντα: ίσως το σημαντικότερο σιντοϊστικό τέμενος σε όλη την Ιαπωνία, το Ίσε Τζίνγκου, γκρεμίζεται και ξαναχτίζεται κάθε 20 χρόνια χωρίς να υπάρχει πρακτική ανάγκη για κάτι τέτοιο (εκτός ίσως από την ανάγκη να μην ξεχαστούν οι παραδοσιακές αρχιτεκτονικές τεχνικές).

Ίσως το άλμα από το σίκινεν σένγκου (式年遷宮), την ανακατασκευή του Ίσε Τζίνγκου ως το καινούριο iPhone να μοιάζει κάπως ανορθόδοξο (ακόμα και ιερόσυλο), όμως είμαι σχεδόν πεπεισμένος ότι η ανάγκη που βρίσκεται πίσω από τους 20ετείς κύκλους ανανέωσης του ναού είναι η ίδια που κάνει τους Ιάπωνες να αναζητούν σχεδόν κάθε στιγμή τα καινούρια πράγματα: πρόκειται για την πεποίθηση ότι η διαρκής ανανέωση κρατάει μακριά τη φθορά και το θάνατο, ένα συχνά επαναλαμβανόμενο μοτίβο στο σιντοϊσμό. Παρόλο δε που ο φόβος για τη φυσική αυτή εξέλιξη και τη νομοτελειακή κατάληξη όλων των πραγμάτων δεν είναι, βεβαίως, αποκλειστικότητα των Ιαπώνων, υποπτεύομαι ότι η συνεχής υπενθύμισή τους από τα στοιχεία της φύσης έχει παίξει το ρόλο της στη δημιουργία μιας επιπλέον απέχθειας για κάθε τι σχετικό μ’ αυτές. Από αυτή την άποψη, δεν παίζει τόσο ρόλο αν το καινούριο είναι πράγματι καινούριο ή μια νέα εκδοχή του παλιού –ούτε καν τι είναι το καινούριο. Αυτό που έχει σημασία είναι η ίδια η ιδέα της ανανέωσης.

ENGLISH

Η αναδημοσίευση του περιεχομένου του GreeceJapan.com (φωτογραφιών, κειμένου, γραφικών) δεν επιτρέπεται χωρίς την εκ των προτέρων έγγραφη άδεια του GreeceJapan.com

Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Γρηγόρης Μηλιαρέσης
Δημοσιογράφος και μεταφραστής. Έχει συνεργαστεί με πλειάδα εφημερίδων, περιοδικών (τόσο του γενικού όσο και του ειδικού τύπου) και εκδοτικών οίκων και με ειδίκευση στο Ίντερνετ, τις πολεμικές τέχνες και την Ιαπωνία όπου και ζει τα τελευταία χρόνια. Από το 2012 μέχρι το 2016 έγραφε την εβδομαδιαία στήλη στο GreeceJapan.com "Γράμματα από έναν αιωρούμενο κόσμο" και το 2020 κυκλοφόρησε το ομότιτλο βιβλίο του. Περισσότερα στη συνέντευξη που είχε δώσει στο GreeceJapan.com.
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΙΑΠΩΝΙΑ

ΡΟΗ ΑΡΘΡΩΝ

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

Η τελευταία λέξη του καλοκαιριού

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Εμφανίζονται ξαφνικά όταν το καλοκαίρι στην Ιαπωνία φτάνει στο αποκορύφωμά του, μετά το τσούγιου, τον μουσώνα και πριν τους τυφώνες. Θεωρητικά τις...

Τρία δίχτυα, ένας βούδας, δυο ναοί και μια πόλη

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Ο θρύλος λέει ότι πριν από 1300 χρόνια περίπου, δύο ψαράδες βρήκαν στον ποταμό Σουμίντα (ένα από τα ποτάμια που περνούν μέσα...

Αιώνες

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Όσοι κάνουν τον κόπο να περιπλανηθούν λίγο περισσότερο στην περιοχή πίσω από το Σενσότζι, τον πιο διάσημο βουδιστικό ναό του Τόκιο, θα...

Η θητεία που δεν τελειώνει

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Τα «σέι-φούκου» (制服), οι στολές των μαθητών και των μαθητριών είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα πολιτισμικά φαινόμενα της Ιαπωνίας: αμφιβάλλω αν...

Πηγές της ζωής

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Είναι ένα από τα πρώτα πράγματα που βλέπει κανείς όταν φτάνει στο αεροδρόμιο, όμως δεν τους δίνει σημασία καθώς χάνονται μέσα στη...

Ένα μικρό, λευκό-ροζ λουλούδι

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Πριν από δύο χρόνια ακριβώς, έστειλα στο GreeceJapan.com το πρώτο μου γράμμα από την Ιαπωνία με θέμα το πιο επίκαιρο γεγονός των...

Το δέντρο που περιμένει

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Όταν τα νερά από το τσουνάμι της 11ης Μαρτίου του 2011 υποχώρησαν η πόλη Ρικουζέν-τακάτα του νομού Ιουάτε στο Τοχόκου είχε, ουσιαστικά, σβηστεί...

Δυο λεπτά πριν το μεσημέρι

Κείμενο-φωτογραφία: Γρηγόρης Α. Μηλιαρέσης Περνώντας απ’ έξω βλέπεις έναν ακόμα βουδιστικό ναό μέσα σε ένα ακόμα αστικό πάρκο. Ούτε η ονομασία του πάρκου παραπέμπει σε τίποτα...